François Philidor

François-André Danican Philidor (ur. 7 września 1726 w Dreux, zm. 31 sierpnia 1795 w Londynie) – francuski szachista i kompozytor, najwybitniejszy szachista XVIII wieku.

Uważany był za cudowne dziecko. W wieku jedenastu lat na dworze Ludwika XV wykonał swój pierwszy utwór muzyczny. Będąc młodzieńcem znany już był jako wybitny szachista. W 1747 roku odwiedził Londyn, gdzie pokonał tamtejszych mistrzów gry szachowej i został obwołany najlepszym szachistą na świecie. Mecz przeciwko Phillipowi Stammie odbył się na niezwykłych warunkach. Remisy liczyły się jako porażki Philidora, który wszystkie partie rozegrał czarnymi bierkami. Mecz zakończył się zwycięstwem Philidora 8 – 2.

W 1749 roku Philidor wydał swoją najsławniejszą książkę L'analyse des Echecs (Analiza gry w szachy), która zrewolucjonizowała pojmowanie gry szachowej. Książka doczekała się ponad stu wydań, w tym cztery w roku pierwszej publikacji. Philidor krytycznie zanalizował tak zwaną włoską szkołę gry w szachy, wskazał podstawowe jej słabości i zwrócił uwagę na istotne elementy gry, które do tej pory były niedoceniane. Po raz pierwszy poddał analizie partię szachów jako całość, wyciągając wnioski o charakterze strategicznym. Najbardziej znana jego idea zawiera się w znanym powiedzeniu „piony są duszą gry”, które podkreśla wagę prawidłowej gry pionami we wszystkich fazach partii. Wprowadził takie pojęcia jak blokada i pozycyjne poświęcenie.

Philidor był również znanym teoretykiem i praktykiem warcabów stupolowych. W 1770 roku wydał Traité sur le jeu de Dames a la Polonaise (Traktat o grze w warcaby polskie), zawierający kompendium wiedzy o warcabach stupolowych, ilustrowane analizami ciekawych pozycji i kompozycjami warcabowymi. W Paryżu był stałym bywalcem Café de la Régence, gdzie spotykali się najwybitniejsi szachiści i Café de Manouri, gdzie zazwyczaj toczyły się boje na stu polach. Przyjaźnił się z Wolterem i Janem Jakubem Rousseau, swoimi stałymi partnerami przy szachownicy. Za życia był doceniany jako muzyk i kompozytor, jeden z głównych twórców francuskiej opery komicznej. Pozostawił po sobie dwadzieścia oper, które jednak rzadko wykonywane, raczej nie przetrwały próby czasu.

W teorii debiutów pamięć Philidora przetrwała w nazwie jednego z otwarć (obrona Philidora, 1.e4 e5 2.Sf3 d6).

Na diagramie przedstawiono jedną z pozycji wymyślonych i przeanalizowanych przez Philidora: białe zaczynają i remisują, pomimo tego, iż mają dwa piony mniej.

Rozwiązanie: [1.Ke2! Kf6 2.Kf2 itd](zaznacz tekst pomiędzy nawiasami, aby zobaczyć rozwiązanie)