Jean-Philippe Rameau
Les Indes galantesHippolyte et AriciePlatéeZ rodu BoreaszaDardanusKastor i PolluksPigmalionPièces de clavecin avec une méthodePièces de Clavecin (Części klawesyn)Pièces de clavecin en concertsSuite in A minor, RCT 5Suite in E minor, RCT 2Premier livre de pièces de clavecin, RCT 1Suite in D major, RCT 36 Concerts Transcrits en Sextuor (6 Koncerty Transkrypcje w Sextet)Cantates FrançaisesZaïsLes fêtes d'Hébé (Uroczystości Hebe)NaïsLa Dauphine, RCT 12ZoroasterAvec du vin, endormons-nous, RCT 18Suite (Apartament)Les Surprises de l'amour, RCT 58Le temple de la GloireLes fêtes de l'Hymen et de l'AmourIn convertendo Dominus (W convertendo Dominus)La princesse de Navarre (La Princesse de Navarre)Les Amants trahis, RCT 22Les Paladins (Paladyni)Démonstration du principe de l'harmonie (Wykazanie zasady harmonii)Œuvres complètes (Dzieła)Deus noster refugium, RCT 13Orphée, RCT 27Génération harmonique, ou Traité de musique théorique et pratique (Harmonicznych, czy Traktat z muzyki teoria i praktyka)Cantate pour le jour de la Saint-Louis, RCT 25Rameau Ballet SuiteThétis, RCT 28 (Thetis, RCT 28)Traité des accords et de leur succession selon le systéme de la Basse-fondamentale (Porozumień traktatowych i ich nieruchomości jako podstawowego systemu Dolnej)Quam dilecta tabernacula, RCT 15Code de musique pratique (Kodeks postępowania w muzyce)Nouveau système de musique théoriqueAquilon et Orithie, RCT 23Dissertation sur les différentes méthodes d'accompagnementLaboravi, RCT 16Daphnis et Eglé (Dafnis i Egle)Les fêtes de Ramire (Uroczystości Ramirez)ZéphirePièces choisiesObservations sur notre instinct pour la musique, et sur son principe (Uwagi na temat naszego instynktu do muzyki, a jej zasady)Diligam te, DomineL'Impatience, RCT 26Erreurs sur la musique dans l'Encyclopédie (Błędy na muzyce w Encyklopedii)Acante et Céphise (Acante i Cephisus)Nélée et Myrthis, RCT 50Les sibaritesLes surprises de l'AmourLa naissance d'OsirisMotets (Motety)La guirlandeLes fêtes de Polymnie (Uroczystości Polyhymnia)Nouvelles réflexions de M. Rameau sur sa Démonstration du principe de l'harmonieLes Petits marteaux, RCT 12bisLes Courses de Tempé, RCT 333 Pièces pour Flûte & ClavecinOrigine des sciencesSuite des Erreurs sur la musique dans l'EncyclopédieRéponse de M. Rameau à MM. les éditeurs de l'Encyclopédie sur leur dernier avertissementExtrait d'une réponse de M. Rameau à M. Euler sur l'identité des octaves6 Piccoli Pezzi (6 Little Pieces)La Lyre enchantée (Zaczarowana Lira)L'enlèvement d'AdonisMusette, Menuets et GavotteIo (Ja)Linus, RCT 46Menuet en Rondeau, RCT 4Suite in G major, RCT 6Traité de l'harmonie réduite à ses principes naturels (Traktat o Harmony zredukowane do jego naturalnych zasad)
WikipediaJean-Philippe Rameau (ur. 25 września 1683 w Dijon, zm. 12 września 1764 w Paryżu) – francuski kompozytor i teoretyk muzyki okresu baroku, autor oper, baletów i utworów klawesynowych.
Był synem organisty, studiował we Włoszech. Działał jako organista i kapelmistrz w Awinionie, Clermont-Ferrand oraz Paryżu, gdzie w 1722 roku osiadł na stałe. Twórczość Rameau obejmuje 3 zbiory miniatur klawesynowych (Pièces de clavecin – 1706-1728), utwory kameralne (5 koncertów na klawesyn ze skrzypcami lub fletem i altówką – 1741 rok), opery i inne dzieła sceniczne (tragedie liryczne, opery, balety, komedie-balety). W Paryżu patronował mu bogacz i pisarz Alexandre-Jean-Joseph Le Riche de La Popeliniere (1692-1762).
Pierwszą operę napisał dopiero w wieku 49 lat, była to tragedia liryczna Samson napisana we współpracy z Wolterem, jednak nigdy jej nie wystawiono ze względu na niechęć środowisk religijnych do osoby Woltera. Rok później wystawiono tragedię Hippolyte et Aricie (1733), która poniosła klęskę. Drugi wystawiony utwór sceniczny Rameau, opera-balet Les Indes Galantes, odniósł już sukces. Mimo że Rameau był kontynuatorem stylu
F. Couperina i
J.B. Lully’ego, jego utwory były często uznawane za zbyt nowoczesne, trudne i hałaśliwe. Dlatego w początkowym okresie twórczości scenicznej stał się on obiektem walki zwolenników nowego stylu (ramistów) z tradycjonalistami (lullystami).
Wznowienie jednoczęściowej opery (tzw. Acte de Ballet) Pygmalion w 1751 roku przyniosło kompozytorowi laur zwycięstwa. Niestety już w następnym roku, po przedstawieniu intermezza La serva padrona
Pergolesiego wybuchł nowy spór, którego stronami byli zwolennicy lekkiego stylu włoskiego i tradycyjnego stylu francuskiego. W sporze między zwolennikami włoskiej opera buffa (buffoniści) i francuskiej tragédie lyrique (antybuffoniści) opowiedział się za tradycją francuską (Erreurs sur la musique dans l’Encyclopédie z 1755 roku). W sporze tym tradycjonaliści przegrali i utwory sceniczne Rameau powoli popadły w zapomnienie.
Renesans twórczości Rameau nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Początkowo do repertuaru filharmonicznego powróciły utwory klawesynowe. Wraz ze wzrostem zainteresowania muzyką dawną i grą na oryginalnych instrumentach zaczęto wystawiać opery. W 1956 roku na festiwalu w Aix-en-Provence wystawiono Ballet Bouffon Platée. Pod koniec lat 60. nagrano na płyty Hippolyte et Aricie, gdzie Fedrę kreowała Janet Baker. W latach 70. utwory Rameau nagrywali: Nicolaus Harnoncourt (Castor et Pollux) i Jean-Claude Malgoire (Hippolyte et Aricie). Kolejne dziesięciolecia przyniosły nowe realizacje fonograficzne, których dyrygentami byli: Nicholas McGegan, Sigiswald Kujken, John Eliot Gardiner, William Christie, Marc Minkowski. Obecnie utwory sceniczne kompozytora są stałym elementem repertuaru oper zachodnioeuropejskich, regularnie powstają też nowe nagrania. W Polsce wystawiono dotąd tylko dwa z dzieł Rameau: Pigmaliona (Warszawa 2015, dyr. Benjamin Bayl, reż. Natalia Kozłowska) i trzykrotnie operę-balet Les Indes Galantes - w Poznaniu w 2004 r. (dyr. Frans Brüggen, reż. Jeroen Lopes Cardozo), we Wrocławiu w 2014 r. (dyr. Tadeusz Zathey, reż. Cezary Tomaszewski i Elżbieta Lejman-Krzysztyniak) oraz w Bydgoszczy w 2016 r. (dyr. Stefan Plewniak, reż. Natalia Kozłowska). Ponadto kilka innych (np. Z rodu Boreasza) doczekało się prezentacji w wersjach koncertowych.
W historii muzyki fundamentalne znaczenie mają prace teoretyczne Rameau, w których stworzył podstawy harmoniki funkcyjnej i systemu dur-moll.
Jego najwybitniejszym dziełem jako teoretyka muzyki było „Traite de l’harmonie reduite a ses principies naturels divise en IV livres” (Traktat o harmonii sprowadzonej do jej naturalnych zasad z podziałem na 4 księgi).
Typ utworu podawany jest w nawiasie według oryginalnej francuskiej klasyfikacji; tragedię liryczną najczęściej nazywa się operą, opéra-ballet tłumaczy się jako opera-balet (nie opero-balet), a pozostałe według uznania:
