Demon (ros. Демон) – trzyaktowa opera Antona Rubinsteina do libretta Pawła Wiskowatowa według poematu Michaiła Lermontowa. Prapremiera 13 stycznia/ 25 stycznia 1875 w Teatrze Maryjskim w Petersburgu. Polska premiera w warszawskim Teatrze Wielkim 1897.
Miejsce i czas akcji: Gruzja w okresie średniowiecza.
Podczas burzy szalejącej nad kaukaskimi szczytami Demon wyraża swą nienawiść do świata, w którym skazany jest na wieczną samotność.
Tamara ze swoimi drużkami spaceruje brzegiem rzeki Aragwi. Dostrzega ją i zachwyca się jej urodą Demon. Wyznaje jej miłość, czym wzbudza w niej niepokój. Orszak księcia Sinodala przemierza kaukaski szlak w drodze na dwór księcia Gudala, by poślubić jego córkę Tamarę. Demon tarasuje drogę lawiną kamieni, zmuszając podróżnych do spędzenia nocy w górach. Pod obóz podkrada się zagon Czeczenów i morduje księcia i jego ludzi.
Przygotowania do uroczystości weselnych zakłóca wyczuwana przez Tamarę obecność niewidocznego Demona. Tymczasem ocaleni z drużyny księcia Sinodala przybywają z jego ciałem. Zrozpaczona Tamara postanawia wstąpić do klasztoru.
Nawet w uświęconym miejscu Tamara nie jest w stanie uwolnić się od obecności Demona. Zjawia się on w jej celi, wyznając jej swą miłość, na dowód której składa pocałunek, ale chwiejność Tamary i niezdolność do poświęcenia sprawiają, ze okazuje się on dla niej zabójczy.
Demon, który nawet gdy pragnął dobra, przyczynił się do zła i sprowadził nieszczęście na ukochaną osobę, ostatecznie przeklina swój beznadziejny los.
