Fortepian Solo
Fortepian + ...
Dla początkujących
Kompozytorzy
Switch to English

Ludwig van Beethoven

Wszystkie Kompozycje

Kompozycje dla: Fortepian

#Aranżacje dla: Fortepian
#Partie dla: Fortepian
alfabetem
Sonata KsiężycowaSonata PatetycznaDla ElizyI Sonata fortepianowa BeethovenaSonata fortepianowa nr 23 BeethovenaSonata fortepianowa nr 17 BeethovenaSonata fortepianowa nr 21 BeethovenaV Sonata fortepianowa BeethovenaVII Sonata fortepianowa BeethovenaIII Sonata fortepianowa BeethovenaVI Sonata fortepianowa BeethovenaSonata fortepianowa nr 32 BeethovenaV koncert fortepianowy BeethovenaX Sonata fortepianowa BeethovenaIX Sonata fortepianowa BeethovenaII Sonata fortepianowa BeethovenaSonata fortepianowa nr 29 BeethovenaSonata PastoralnaIV Sonata fortepianowa BeethovenaXII Sonata fortepianowa BeethovenaSonata fortepianowa nr 26 BeethovenaIII koncert fortepianowy BeethovenaI koncert fortepianowy BeethovenaXIII Sonata fortepianowa BeethovenaIV koncert fortepianowy BeethovenaSonata fortepianowa nr 18 BeethovenaSonata fortepianowa nr 16 BeethovenaXI Sonata fortepianowa BeethovenaSonata fortepianowa nr 24 BeethovenaKoncert potrójny BeethovenaII koncert fortepianowy BeethovenaSonata fortepianowa nr 22 BeethovenaViolin Sonata No. 5 (Skrzypce Sonata nr 5)Violin Sonata No. 9Cello Sonata No. 32 Sonatinas for Piano, Anh.5 (2 sonatiny na fortepian, Anh.5)Koncert skrzypcowy BeethovenaPiano Sonata No.20, Op.49 No.2Piano Trio, Op. 11Piano Sonata No. 31Piano Sonata No. 30Piano Trio in C minor, Op.1 No.3 (Trio fortepianowe c-moll, oP.1 No.3)Horn SonataViolin Sonata No. 1 (Skrzypce Sonata nr 1)Piano Sonatas Nos. 19 and 20Piano Trio in E-flat major, Op.1 No.1 (Piano Trio E-dur oP.1 No.1)Choral FantasyPiano Sonata No. 27Piano Sonata No. 25Violin Sonata No. 732 Variations in C minorPiano Sonata No. 28Rage Over a Lost Penny (Rage nad pamiętasz Penny)Violin Sonata No. 8Cello Sonata No.1, Op.5 No.1 (Cello Sonata Nr 1, Nr 1 Op.5)Piano Trio in D major, Op.70 No.1 (Piano Trio D-dur Op.70 No.1)Piano Trio, Op. 97Quintet for Piano and Winds (Kwintet na fortepian i instrumenty dęte)Cello Sonata No.2, Op.5 No.2 (Cello Sonata nr 2, nr 2 Op.5)Bagatelles, Op. 126 (Bagatele op. 126)An die ferne Geliebte (Aby Distant Umiłowani)Bagatelles, Op. 33 (Bagatele op. 33)Bagatelles, Op. 119 (Bagatele op. 119)Cello Sonata No.4, Op.102 No.1 (Cello Sonata nr 4, Op.102 No.1)Violin Sonata No. 4 (Sonata skrzypcowa nr 4)Sonata in D major for piano four-hands, Op. 6Zärtliche LiebeDiabelli Variations (Wariacje Diabelli)Eroica Variations (Wariacje Eroica)Three Piano Sonatas, WoO 47Adelaide (Adelajda)Cello Sonata No.5, Op.102 No.26 Minuets, WoO 10 (6 menuetów Woo 10)Violin Sonata No. 3 (Skrzypce Sonata nr 3)Violin Sonata No. 2 (Skrzypce Sonata nr 2)7 Variations on 'Bei Männern, welche Liebe fühlen', WoO 46 (7 Wariacje na temat "W przypadku mężczyzn, czuć to, co miłość Woo 46)Piano Trio in G major, Op.1 No.2 (Trio fortepianowe G-dur nr 2, oP.1)Violin Sonata No. 10Serenade for Violin, Viola and Cello6 Ländler, WoO 156 Variations on 'Nel cor piu non mi sento', WoO 70Violin Sonata No. 6 (Skrzypce Sonata nr 6)Trio in E-flat major, Op.38 (Trio E-dur, Op.38)6 Ecossaises, WoO 83 (6 Ecossaises Woo 83)Piano Quartet No.1 in E-flat major, WoO 36 (Kwartet fortepianowy nr 1 E-dur Woo 36)Piano Quartet No.3 in C major, WoO 36 (Kwartet fortepianowy C-dur nr 3 Woo 36)6 Lieder, Op.48Fantasia for Piano, Op.77 (Fantazja na fortepian, Op.77)6 Variations in F major, Op.34 (6 Wariacje F-dur op.34)12 Variations on 'See the conqu'ring hero comes', WoO 45 (12 Wariacje na temat "Zobacz bohater conqu'ring przychodzi", Woo 45)7 Variations on 'God Save the King', WoO 78 (7 Wariacje na temat "God Save the King 'Woo 78)10 National Airs with Variations, Op.107 (10 Krajowe Airs z wariacjami, Op.107)12 Variations on 'Ein Mädchen oder Weibchen', Op.66 (12 Wariacje na temat "Ein Mädchen oder kobiet ', Op.66)Flute Sonata in B-flat majorAllegretto for Piano Trio, WoO. 398 Lieder, Op.52 (8 Lieder, op.52)25 Scottish SongsAndante favori, WoO 57 (Andante Favori Woo 57)Piano Quartet No.2 in D major, WoO 36 (Kwartet fortepianowy nr 2 D-dur Woo 36)Trio for piano, flute and bassoonPiano Sonata, WoO. 51Piano Trio in E-flat major, Op.70 No.2 (Piano Trio Es-dur Op.70 No.2)6 Variations in G major, WoO 77 (6 Wariacje G-dur Woo 77)12 Irish Songs, WoO 154 (12 Irish Songs Woo 154)Bagatelle, WoO 52 (Bagatelle Woo 52)Sonate per pianoforte (Sonaty fortepianowe)2 Preludes, Op.39 (2 Preludia op.39)6 National Airs with Variations, Op.105 (6 Krajowe Airs z wariacjami, Op.105)6 Variations in D major, Op.76 (6 Wariacje D-dur, Op.76)3 Marches, Op.4526 Welsh Songs, WoO 155 (26 Walijski Utwory Woo 155)Piano Trio, WoO. 38Bagatelle in F minor (Bagatelle f-moll)4 Arietten und ein Duett, Op.82 (4 arie i duet, Op.82)Rondo for Violin and Piano, WoO 41 (Rondo na skrzypce i fortepian, Woo 41)Kakadu VariationsBagatelle, WoO 56 (Bagatelle Woo 56)Ecossaise, WoO 86 (Ecossaise Woo 86)6 Variations on a Swiss song, WoO 64 (6 Wariacje na temat szwajcarskiej piosenki, Woo 64)12 Scottish Songs, WoO 156In questa tomba oscura, WoO 133 (W tym ciemnym grobie, Woo 133)6 Variations on 'Ich denke dein', WoO 745 Variations on 'Rule Britannia', WoO 79 (5 Wariacje na temat "Rule Britannia" Woo 79)Cadenzas for Piano Concertos Nos.1-4 (Kadencje dla Piano Concertos Nos.1-4)Prelude, WoO 55 (Preludium Woo 55)6 German Dances, WoO 42 (6 Tańce Woo niemieckie 42)Sämmtliche CompositionenHymne an die Nacht (Hymn do nocy)Minuet, WoO 82 (Menuet Woo 82)Bagatelle, WoO 548 Variations on a Theme by Count Waldstein, WoO 67 (8 Wariacje na temat hrabiego Waldstein Woo 67)3 Gesänge, Op.83Variations on an original theme in E-flat majorWaltz, WoO 84 (Walc Woo 84)12 Songs of Various Nationalities, WoO 157 (12 utworów z różnych narodowości, Woo 157)Bagatelle in B-flat major, WoO 60 (Bagatelle w B-dur WoO 60)Allegretto, WoO 53 (Allegretto Woo 53)Rondo, WoO 48 (Rondo Woo 48)20 Irish Songs, WoO 153 (20 Irish Songs Woo 153)9 Variations on a March by Dressler, WoO 63 (Wariacje na 9 marca przez Dresslera, Woo 63)Polonaise, Op. 89 (Polonez op. 89)12 Variations on 'Se vuol ballare', WoO 40An die Geliebte, WoO 140 (Geliebte die Woo 140)Allemande, WoO 81 (Allemande Woo 81)Sehnsucht, WoO 134 (Tęsknota Woo 134)Rondo, WoO 49 (Rondo Woo 49)An die Hoffnung, Op.32 (Die Hoffnung, Op.32)Abendlied unter'm gestirnten Himmel, WoO 150 (Piosenka wieczorem pod ich rozgwieżdżone niebo Woo 150)10 Popular Pieces of Moderate Difficulty (10 popularnych utworów o umiarkowanym poziomie trudności)9 Variations on 'Quant'e piu bello', WoO 69 (9 Wariacje na temat "Quant'e piu bello" Woo 69)12 Variations on the Russian Dance from 'Das Waldmädchen', WoO 7110 Variations on 'La stessa, la stessissima', WoO 73 (10 Wariacje na temat "tego samego, samego 'Woo 73)Waltz, WoO 85 (Walc Woo 85)Rondo for Piano and OrchestraAn die Hoffnung, Op.94 (Die Hoffnung, Op.94)Sonaten für Pianoforte und Violine (Sonaty na skrzypce i Pianoforte)12 Variations on 'Menuet a la Vigano', WoO 68 (12 Wariacje na temat "Menuet la Vigano 'Woo 68)Andenken, WoO 136 (Andenken Woo 136)Bagatelle, WoO 61aAllegretto, WoO 61 (Allegretto Woo 61)13 Variations on 'Es war einmal ein alter Mann', WoO 66 (13 Wariacje na temat "Kiedyś był stary człowiek", Woo 66)24 Variations on 'Venni Amore', WoO 658 Variations on 'Une fièvre brûlante', WoO 72 (8 Wariacje na temat "Une fièvre brûlante" Woo 72)3 Dances (3 tańców)7 Variations on 'Kind, willst du ruhig schlafen', WoO 75 (7 Wariacje na temat 'Kind, willst du ruhig schlafen "Woo 75)Lied aus der Ferne, WoO 137 (Piosenka z daleka Woo 137)8 Variations on 'Tändeln und Scherzen', WoO 76 (8 Wariacje na temat "igraszki i żarty ', Woo 76)Das Glück der Freundschaft, Op.88 (Radość z przyjaźni, Op.88)Abschiedsgesang an Wiens Bürger, WoO 121 (Piosenka na pożegnanie obywateli Wiednia Woo 121)La Partenza, WoO 124 (Wylot Woo 124)Resignation, WoO 149 (Rezygnacja Woo 149)Merkenstein, Op.100Elegie auf den Tod eines Pudels, WoO 110 (Elegia na śmierć pudla Woo 110)Der Wachtelschlag, WoO 129 (Przepiórki Woo 129)Seufzer eines Ungeliebten und Gegenliebe, WoO 118 (Ech jeden niekochany i wzajemna miłość Woo 118)Beethoven's Masterpieces (Arcydzieła Beethovena)An einen Säugling, WoO 108 (Na niemowlę Woo 108)Als die Geliebte sich trennen wollte, WoO 132 (Jak pani chciała zbyć Woo 132)8 Variations on 'Ich hab ein kleines Hüttchen nur', Anh.10Ouvertüren für 2 Pianoforte zu 8 Händen (Uwertury do 2 fortepian 8 rąk)Der Bardengeist, WoO 142 (Duch Bard Woo 142)Sehnsucht, WoO 146 (Tęsknota Woo 146)Der Jüngling in der Fremde, WoO 138 (Młody człowiek w obcym kraju, Woo 138)Der freie Mann, WoO 117 (Wolny człowiek Woo 117)Der Kuß, Op.128Schilderung eines Mädchens, WoO 107 (Portret dziewczyny, Woo 107)Trinklied, WoO 109 (Trinklied Woo 109)Klage, WoO 113 (Klage Woo 113)Sämtliche Ouverturen (Wszystkie uwertury)Das Geheimnis, WoO 145 (Sekret Woo 145)O care selve, WoO 119 (Opieka O Selve Woo 119)Trios für Pianoforte, Violine und Violoncell (Tria für Pianoforte, Violine und Violoncell)Der Mann von Wort, Op.99 (Człowiekiem honoru, Op.99)Gedenke mein!, WoO 130Opferlied, WoO 126 (Opferlied Woo 126)Die laute Klage, WoO 135 (Die Laute Klage Woo 135)Ein Selbstgespräch, WoO 114 (Monolog Woo 114)Der Gesang der Nachtigall, WoO 141 (Pieśń słowika, Woo 141)Der Liebende, WoO 139 (Kochanka Woo 139)An Minna, WoO 115 (Minna Woo 115)6 Waltzes, Anh.14So oder So, WoO 148 (Więc oder Więc Woo 148)Kriegslied der Österreicher, WoO 122 (Wojna Pieśń Austriaków, Woo 122)Lobkowitz-Cantate, WoO 106 (Lobkowitz-Cantate Woo 106)Variationen für Piano und Violoncell (Wariacje na fortepian i wiolonczelę)Des Krieger's Abschied, WoO 143 (Pożegnanie wojownika Woo 143)Ruf vom Berge, WoO 147 (Zadzwoń z gór, Woo 147)Man strebt, die Flamme zu verhehlen, WoO 120 (Stara się ukryć płomień, Woo 120)Oeuvres complètes pour piano seulVariationen für Pianoforte (Wariacje na fortepian)25 Irish Songs, WoO 152 (25 Irish Songs Woo 152)23 Songs of Various Nationalities, WoO 158a (23 utworów z różnych narodowości, Woo 158a)6 Gesänge, Op.75Cello Sonata in E-flat major, Op.64 (Cello Sonata E-dur op.64)Ausgewählte Lieder (Wybrane Utwory)Rondos, Op. 51Il mio primo Beethoven6 Piano Sonatinas (6 Piano sonatiny)Waltz in E major (Walc E-dur)Waltz for Piano in F Major, Anh.15An Sie, Anh.18Beethoven-Album15 Songs by BeethovenCello Sonatas Nos. 1 and 2 (Wiolonczela Sonaty nr 1 i 2)7 Ländler, WoO 11 (7 Ländler Woo 11)Erlkönig, WoO 131 (Erlkönig Woo 131)Sämmtliche Sonaten fur Pianoforte (Sämmtliche Sonaten futro Fortepian)Klaviersonaten

Aranżacje dla: Fortepian

Sonata KsiężycowaIX symfonia BeethovenaSonata PatetycznaV symfonia BeethovenaDla ElizyI Sonata fortepianowa BeethovenaVII symfonia BeethovenaIII symfonia BeethovenaI symfonia BeethovenaVI symfonia BeethovenaSonata fortepianowa nr 23 BeethovenaVII Sonata fortepianowa BeethovenaII symfonia BeethovenaV koncert fortepianowy BeethovenaFidelioMuzyka do EgmontaVIII symfonia BeethovenaXII Sonata fortepianowa BeethovenaIII koncert fortepianowy BeethovenaI koncert fortepianowy BeethovenaMissa SolemnisUwertura CoriolanIV koncert fortepianowy BeethovenaSonata fortepianowa nr 18 BeethovenaKoncert potrójny BeethovenaKwartet smyczkowy nr 10 BeethovenaTwory PrometeuszaViolin Sonata No. 5 (Skrzypce Sonata nr 5)Violin Sonata No. 9Cello Sonata No. 3Koncert skrzypcowy BeethovenaPiano Sonata No.20, Op.49 No.2Piano Trio, Op. 11Piano Sonata No. 31String Trios, Op. 9 (Tria smyczkowe op. )String Quartet No. 1 (Kwartet smyczkowy nr 1)Piano Trio in C minor, Op.1 No.3 (Trio fortepianowe c-moll, oP.1 No.3)Horn SonataViolin Sonata No. 1 (Skrzypce Sonata nr 1)String Quartet No. 4 (Kwartet smyczkowy nr 4)String Quartet No. 14 (Kwartet smyczkowy nr 14)Trio in C major, Op.87 (Trio C-dur, Op.87)Piano Trio in E-flat major, Op.1 No.1 (Piano Trio E-dur oP.1 No.1)Choral FantasyPiano Sonata No. 27String Quartet No. 15 (Kwartet smyczkowy nr 15)Violin Sonata No. 7Cello Sonata No.1, Op.5 No.1 (Cello Sonata Nr 1, Nr 1 Op.5)Piano Trio in D major, Op.70 No.1 (Piano Trio D-dur Op.70 No.1)String Quartet No. 7 (Kwartet smyczkowy nr 7)Piano Trio, Op. 97Quintet for Piano and Winds (Kwintet na fortepian i instrumenty dęte)String Quartet No. 13 (Kwartet smyczkowy nr 13)Cello Sonata No.2, Op.5 No.2 (Cello Sonata nr 2, nr 2 Op.5)Grosse FugeSerenade in D major, Op.25 (Serenada D-dur op.25)An die ferne Geliebte (Aby Distant Umiłowani)Bagatelles, Op. 33 (Bagatele op. 33)String Quartet No. 9 (Kwartet smyczkowy nr 9)String Trio, Op. 3Cello Sonata No.4, Op.102 No.1 (Cello Sonata nr 4, Op.102 No.1)Violin Sonata No. 4 (Sonata skrzypcowa nr 4)Sonata in D major for piano four-hands, Op. 6String Quartet No. 16 (Kwartet smyczkowy nr 16)String Quartet No. 12 (Kwartet smyczkowy nr 12)Zärtliche LiebeAdelaide (Adelajda)String Quartet No. 6 (Kwartet smyczkowy nr 6)Cello Sonata No.5, Op.102 No.26 Minuets, WoO 10 (6 menuetów Woo 10)String Quartet No. 8 (Kwartet smyczkowy nr 8)String Quartet No. 3 (Kwartet smyczkowy nr 3)String Quartet No. 11 (Kwartet smyczkowy nr 11)String Quartet No. 2 (Kwartet smyczkowy nr 2)The Ruins of Athens (Ruiny Aten)3 Equali, WoO 30 (3 Equali Woo 30)SeptetChrist on the Mount of Olives (Chrystus na Górze Oliwnej)7 Variations on 'Bei Männern, welche Liebe fühlen', WoO 46 (7 Wariacje na temat "W przypadku mężczyzn, czuć to, co miłość Woo 46)Piano Trio in G major, Op.1 No.2 (Trio fortepianowe G-dur nr 2, oP.1)String Quartet No. 5 (Kwartet smyczkowy nr 5)6 Ländler, WoO 15Leonora Overture No.3, Op.72b (Uwertura Leonora nr 3, Op.72b)Violin Sonata No. 6 (Skrzypce Sonata nr 6)6 Ecossaises, WoO 83 (6 Ecossaises Woo 83)String Quintet, Op. 296 Lieder, Op.48Romance for violin and orchestra no. 1 Op. 4010 National Airs with Variations, Op.107 (10 Krajowe Airs z wariacjami, Op.107)12 Variations on 'Ein Mädchen oder Weibchen', Op.66 (12 Wariacje na temat "Ein Mädchen oder kobiet ', Op.66)String Trio in C minor, Op.9 No.3Allegretto for Piano Trio, WoO. 398 Lieder, Op.52 (8 Lieder, op.52)25 Scottish SongsAndante favori, WoO 57 (Andante Favori Woo 57)Piano Quartet No.2 in D major, WoO 36 (Kwartet fortepianowy nr 2 D-dur Woo 36)Wellington's Victory (Zwycięstwo Wellingtona)Trio for piano, flute and bassoonSonatina for Mandolin and Harpsichord, WoO 44aPiano Trio in E-flat major, Op.70 No.2 (Piano Trio Es-dur Op.70 No.2)String Trio in G major, Op.9 No.1Piano Trio, WoO. 38Rondino in E-flat major, WoO 25 (Rondino w E-dur Woo 25)Kakadu Variations12 German Dances, WoO 8 (12 niemiecki Tańce Woo 8)King Stephen (Król Stefan)The Consecration of the House12 Minuets, WoO 7 (12 pokoii Woo 7)Ah! perfidoString Trio in D major, Op.9 No.2Leonora Overture No.1, Op.138 (Uwertura Leonora No.1, Op.138)Fugue for String Quintet, Op. 137Zur NamensfeierSextet for Horns and String QuartetMarch for Military Band, WoO 20 (Marsz Orkiestra wojskowa Woo 20)12 Contredanses, WoO 14Leonora Overture No.2, Op.72a (Uwertura Leonora nr 2, Op.72a)March for Military Band, WoO 24 (Marsz Orkiestra wojskowa Woo 24)Bundeslied, Op.122Sehnsucht, WoO 134 (Tęsknota Woo 134)Tarpeja, WoO 2String Quintet, Op. 4Leonore Prohaska, WoO 96 (Leonora Prohaska Woo 96)Elegie auf den Tod eines Pudels, WoO 110 (Elegia na śmierć pudla Woo 110)String Quintet in C major, WoO 62Der Mann von Wort, Op.99 (Człowiekiem honoru, Op.99)25 Irish Songs, WoO 152 (25 Irish Songs Woo 152)Rondos, Op. 51Serenade in D major, Op.812 German Dances, WoO 13 (12 niemiecki 13 Tańce Woo)6 String Quartets, Op.18 (6 Kwartety smyczkowe, Op.18)7 Ländler, WoO 11 (7 Ländler Woo 11)Ecossaise for Military Band, WoO 23 (Ecossaise Wojskowej Band, Woo 23)Erlkönig, WoO 131 (Erlkönig Woo 131)Trios für Streichinstrumente (Tria do Instrumentów Smyczkowych)

Partie dla: Fortepian

Koncert potrójny BeethovenaCello Sonatas Nos. 1 and 2 (Wiolonczela Sonaty nr 1 i 2)Märsche für zwei Pianoforte zu acht Händen (Marsze dla dwóch fortepian osiem rąk)
Wikipedia
Ludwig van Beethoven, wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn (ur. 15-17 grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, uznawany za jednego z największych twórców muzycznych wszech czasów.
Urodzony w Bonn, na terenie dzisiejszych Niemiec, już w młodości przeniósł się do Wiednia, gdzie rychło uzyskał reputację pianisty wirtuoza, a następnie wybitnego kompozytora. Mimo że około 25. roku życia zaczął tracić słuch, okazał wielką siłę ducha i nie zaprzestał tworzenia (do czasu również wykonywania) swoich dzieł, nawet w okresie całkowitej głuchoty.
W historii muzyki stanowi centralną postać pogranicza klasycyzmu i romantyzmu. Jego twórczość wytyczyła kierunek rozwoju muzyki na cały XIX wiek. Światową popularność Beethoven zawdzięcza przede wszystkim swym dziewięciu symfoniom, choć równie przełomowe było znaczenie jego sonat i wariacji fortepianowych oraz muzyki kameralnej, przede wszystkim kwartetów smyczkowych. Muzyka Beethovena łączy intensywność uczuć z doskonałością formy; wyraża się w niej apoteoza wolności i godności jednostki, woli życia, heroizmu, zmagań z losem oraz radości i powszechnego braterstwa.
Ciernie życia raniły go głęboko; i jak rozbitek z roztrzaskanego statku, który dociera do zbawczego brzegu, tak on rzucił się w twoje objęcia, o cudowna siostro dobra i prawdy, pocieszycielko w strapieniu, Sztuko, która pochodzisz z wysokości! Trwał przy tobie wiernie, i nawet gdy zawarły się wrota, przez które wstąpiłaś, przez ogłuchłe ucho przemawiałaś do tego, który więcej nie mógł cię już słyszeć [...] Artystą był, i któż stanie przy nim? Jak Behemot prący poprzez morza, tak on przekraczał granice swej sztuki. [...] Wszystko przemierzył, i pojął wszystko. Ten, który podąża za nim, nie może kroczyć dalej; musi rozpocząć od nowa, gdyż jego poprzednik zakończył tam, gdzie kończy się Sztuka.
Jego przodkowie byli katolickimi rolnikami z terenów dzisiejszej Belgii („van” przed nazwiskiem nie oznacza, jak niemieckie von, rodowodu szlacheckiego, lecz jest typowym członem pospolitych nazwisk niderlandzkich). Istnieją dwie główne hipotezy o pochodzeniu nazwiska van Beethoven, które figuruje już w kronikach z XIII wieku. Według pierwszej oznacza ono „z buraczanych ogrodów, pól, gospodarstw” (beet – burak, hoven – „ogrody”, także w znaczeniu ziemi razem z budynkami). Druga hipoteza wskazuje na inne rdzenie: bet- (lepszy, -a, -e) oraz ouwe (gleba); jest faktem, że istniała we Flandrii miejscowość Betouwe, w późniejszych wiekach pisana „Bethove” i „Bethoven” – nazwisko van Beethoven mogło zatem należeć do osadników, którzy znaleźli gdzieś lepszą ziemię.
Dziadek kompozytora, Ludwig senior (nid. Lodewijk (1712-1773), przybył do Bonn z Mechelen w roku 1733 i wkrótce potem poślubił miejscową dziewczynę, Marię Josephę Poll. Zrazu pracował jako śpiewak, w 1761 r. otrzymał posadę kapelmistrza. Jego syn, Johann van Beethoven (1740-1792) nie przejawiał już ani podobnego talentu, ani ambicji. Udało mu się jedynie osiągnąć stanowisko tenora w kapeli dworskiej. Ożenił się z Marią Magdaleną Laym z d. Keverich. Małżeństwo to miało siedmioro dzieci, z których pierwsze, Ludwig Maria, umarło zaledwie po kilku dniach od narodzin; drugi w kolejności był przyszły kompozytor, poza którym jeszcze tylko dwaj młodsi bracia dożyli wieku dorosłego: Nikolaus Johann oraz Kaspar Anton Karl. Bracia kompozytora nie byli (lub byli miernie) utalentowani muzycznie.
Dokładna data urodzin Beethovena nie jest pewna. W źródłach spotyka się trzy wersje: 15, 16 i 17 grudnia 1770 r. Sam kompozytor uważał, że urodził się 15 grudnia; wiadomo jednak, że ochrzczono go 17 grudnia, a wedle zwyczaju panującego w ówczesnym niemieckim kościele katolickim dzieci należało chrzcić nie później niż po 24 godzinach od narodzenia, co wskazywałoby raczej na datę 16 lub 17 grudnia. Obecnie za najbardziej prawdopodobne przyjmuje się, że Beethoven urodził się 16 grudnia 1770 r.
Muzyczne zdolności Ludwiga ujawniły się bardzo wcześnie, w wieku ok. 4 lat, toteż ojciec Johann zapragnął uczynić z niego cudowne dziecko, podobne młodemu W.A. Mozartowi; nie miał jednak wystarczająco dużo wiedzy, talentu ani cierpliwości, by zrealizować to zamierzenie, a i geniusz jego syna rozwijał się wolniej niż u Mozarta. Ponadto Johann nadużywał alkoholu i nierzadko zachowywał się agresywnie w stosunku do żony i dzieci (w późniejszych latach Beethoven nigdy o nim nie wspominał, podczas gdy matkę darzył ogromną miłością, a jej portret zawsze stał na jego biurku). I choć to pod kierunkiem ojca chłopiec rozpoczął karierę pianisty w wieku 7 lat (pierwszy koncert dał w Kolonii), to już niebawem Johann począł wynajmować synowi lepszych nauczycieli. Najważniejszym z nich był kompozytor i organista Christian Gottlob Neefe, który zaznajomił młodego Beethovena z muzyką Johanna Sebastiana Bacha i rozkochał w niej (Bachowski cykl preludiów i fug „Das Wohltemperierte Klavier” Beethoven znał na pamięć). Już w 1784 młody muzyk począł zastępować Neefego na odpowiedzialnym stanowisku dworskiego organisty. Pojawiły się też pierwsze wydane kompozycje (m.in. Wariacje nt. marsza Dresslera i trzy sonaty zadedykowane elektorowi Maksymilianowi Fryderykowi), które nie zdradzały jednak rozmiaru późniejszego talentu kompozytora.
Dorastający Beethoven około roku 1785 poznał studenta Franza Gerharda Wegelera, który pozostał jego dobrym przyjacielem także w latach wiedeńskich. Za pośrednictwem Wegelera Beethoven został nauczycielem muzyki w rodzinie von Breuning, u której po raz pierwszy spotkał się i oswoił ze światem arystokracji. Z upływem czasu z Breuningami związała młodego kompozytora serdeczna przyjaźń; ich córka Eleonora von Breuning była nawet prawdopodobnie jego pierwszą miłością (w 1802 r. wyszła za Wegelera). Od dawna zaprzyjaźniona z Beethovenami była z kolei rodzina Fischerów (właściciele ich domu), których dzieci Cäcilia i Gottfried miały później spisać cenne wspomnienia o bońskich latach kompozytora. Jeszcze innym wieloletnim przyjacielem młodego Ludwiga stał się kantor kaplicy elektorskiej Franz Anton Ries.
W roku 1787 siedemnastoletni Beethoven skorzystał z okazji wyjazdu do Wiednia, ówczesnej stolicy muzyki i muzyków. Tam to, być może, spotkał się z samym Mozartem, który – według przekazów – miał zobaczyć w nim „chłopca, który niebawem zadziwi świat”. Niestety, choroba matki (suchoty) już po dwóch tygodniach zmusiła młodzieńca do powrotu. Choć zdążył on jeszcze ujrzeć matkę żywą, niebawem zmarła. Po jej zgonie Johann bez reszty oddał się nałogowi i nie był w stanie zarabiać nawet na utrzymanie synów. Faktyczną głową rodziny został wtedy Ludwig, któremu udało się uzyskać pozwolenie na odbieranie połowy pensji ojca, przyznawanej mu nadal z łaski arcyksięcia; czynił to, by Johann nie wydawał wszystkich pieniędzy na alkohol. W tych trudnych chwilach pomógł rodzinie Beethovenów Franz Ries. W tym też okresie na dwór boński przybył hrabia Ferdinand von Waldstein, który zostanie rychło nie tylko przyjacielem, ale i pierwszym mecenasem kompozytora.
Przez następne kilka lat Beethoven wytrwale wypełniał obowiązki dworskie i rodzinne (zorganizował edukację muzyczną młodszego z braci, Kaspara Karla, a starszego Johanna oddał na naukę do apteki), komponował i rychło wyrobił sobie na elektorskim dworze pozycję zdolnego muzyka. Nie zrezygnował jednak z marzeń o Wiedniu, i choć arcyksiążę zdążył się już poznać na wartości młodego kompozytora, na jego prośbę niechętnie udzielił mu „urlopu”, zastrzegając obowiązek powrotu oraz oferując regularną pensję. Tym sposobem Beethoven opuścił Bonn w listopadzie 1792 r., żegnany przez grono przyjaciół, słusznie przepowiadających mu „przejęcie ducha Mozarta z rąk Haydna”. Już w grudniu zmarł stary Johann; wkrótce potem do Nadrenii wkroczyły wojska francuskie, elektor Maksymilian Franciszek utracił władzę, a Beethovena nic już nie wiązało z rodzinnym miastem.
Od 1792 roku Beethoven mieszkał już w Wiedniu na stałe. W czerwcu 1794 r. do stolicy Austrii przybył za nim brat Kaspar Anton Karl, który zajął się udzielaniem lekcji muzyki (później pracował jako urzędnik podatkowy); na początku 1796 r. do braci dołączył Nikolaus Johann, który z kolei zatrudnił się w aptece. Beethoven zdążył już zdobyć wielką popularność jako wirtuoz fortepianu (dopiero w drugiej kolejności zasłynął jako kompozytor). Jego wiedeński debiut miał miejsce 29 marca 1795 r. – wykonał wtedy pierwszą wersję Koncertu fortepianowego B-dur; według relacji koncert był wielkim sukcesem. Następnego dnia odbył się drugi, na którym Beethoven popisał się swą niezrównaną sztuką improwizacji.
Tymczasem pobierał jeszcze nauki kompozycji u Josepha Haydna, Johanna Schenka, Johanna Albrechtsbergera i Antonia Salierego, nie był jednak w pełni zadowolony z żadnego nauczyciela. Zyskał również sympatię grona bogatych mecenasów i wielbicieli jego talentu, do których zaliczali się m.in. Karl Alois książę Lichnowsky, książę Joseph Franz Maximilian Lobkowitz, książę Ferdinand Johann Nepomuk Kinsky, książę Andriej Kiriłłowicz Razumowski, Moritz hr. von Fries; zaprzyjaźnił się też ze swym wieloletnim uczniem, arcyksięciem Austrii i późniejszym arcybiskupem Ołomuńca, Rudolfem Johannem Habsburgiem.
Jego pozycja społeczna i materialna była dobra. Coraz więcej komponował i wydawał (począwszy od powstałych w 1792 r. Triów fortepianowych op. 1); rola pianisty sprawiła, że tworzył przede wszystkim utwory z udziałem fortepianu. 2 kwietnia 1800 r. odbył się pierwszy koncert, z którego dochód przeznaczony był wyłącznie dla Beethovena; swoją premierę miała na nim m.in. I symfonia. Choć dzieło zostało przyjęte dość dobrze, krytycy często nie byli przychylni jego utworom; powtarzała się opinia, że dominuje w nich uparte pragnienie oryginalności. Beethoven niewiele się tym przejmował; w istocie, prawdziwa rewolucja w jego stylu miała dopiero nadejść.
Nie mogłem się jednak zdobyć na powiedzenie ludziom: «Mówcie głośno, krzyczcie, bo ja jestem głuchy!»
W okresie 1796-1798, u szczytu wirtuozowskiej sławy, wystąpiły u Beethovena pierwsze objawy głuchoty. Zrazu sądził, że jest to niedyspozycja przejściowa, z czasem jednak zdał sobie sprawę, że głuchnie nieodwracalnie. Kryzys przyszedł na jesieni 1802 r., kiedy podczas pobytu w podwiedeńskim Heiligenstadt kompozytor sporządził (niewysłany) list do braci, tzw. testament heiligenstadzki (Heiligenstädter Testament): jak pisał, postępująca choroba doprowadziła go niemal do samobójstwa: „Jedyna rzecz, jaka mnie powstrzymywała, to moja sztuka. Naprawdę bowiem wydawało mi się niemożliwe opuścić ten świat, zanim stworzę wszystkie dzieła, które czuję, że muszę skomponować”. Po kilku latach heroicznych zmagań z kalectwem, Beethoven został w końcu zmuszony do całkowitej rezygnacji z występów publicznych i poświęcenia się wyłącznie pracy kompozytorskiej. Te tragiczne przeżycia wycisnęły głębokie piętno na jego twórczości, afirmującej bohaterstwo, siłę ducha i wolę życia pomimo cierpienia. Kompozytor na dobre przezwyciężył heiligenstadzki kryzys; jak pisze Ates Orga: „otarł się o śmierć i jednocześnie, paradoksalnie, odkrył życie na nowo”. Niedługo po załamaniu spod pióra Beethovena wyszło jedno z jego najradośniejszych dzieł, II symfonia D-dur op. 36.
Wcale nie jestem zadowolony z tego, co zrobiłem dotychczas, i teraz mam zamiar zacząć od początku.
Sława Beethovena zataczała coraz szersze kręgi. 5 kwietnia 1803 r. odbył się kolejny benefis kompozytora (wykonano obie symfonie, oratorium Chrystus na Górze Oliwnej i III koncert fortepianowy). W lecie otrzymał w darze fortepian od słynnego paryskiego fabrykanta, Erarda.
Kiedy w 1804 r. światło dzienne ujrzała III symfonia Es-dur op. 55 „Eroica”, obcowanie z nią „musiało być przeżyciem podobnym do tego, jakim była wiadomość o rozbiciu atomu” (G. Marek). To pod każdym względem rewolucyjne, łączące idee Oświecenia i romantyzmu dzieło początkowo zadedykowane było Napoleonowi; Beethoven usunął jednak dedykację na wieść o koronowaniu się konsula na cesarza (był zagorzałym idealistą-republikaninem). Nie zmienił natomiast ukończonego już dzieła, nazwanego teraz Symfonią bohaterską (wł. eroica), napisaną dla uczczenia pamięci wielkiego człowieka. Co zrozumiałe, obfitująca w nowości Eroica nie od razu odniosła sukces.
Również w 1804 r. Beethoven otrzymał propozycję napisania opery do (trzykrotnie już dotąd wykorzystanej) historii o Leonorze. W libretcie autorstwa Josepha von Sonnleithnera pociągał go wątek buntu przeciwko politycznej opresji, pochwała wiernej miłości małżeńskiej (Beethoven nigdy się nie ożenił) i wysoce moralny, patetyczny ton. Fidelio powstawał z wielkimi trudnościami; Beethoven był kompozytorem instrumentalnym i czuł się mniej pewnie w muzyce wokalnej. Wystawiano go trzy razy, w latach 1805, 1806 i 1814. Ostatecznie dopiero trzecia, gruntownie przerobiona wersja zdobyła powodzenie.
Lata 1804–1810 to okres wyjątkowej płodności twórczej Beethovena, który stworzył wtedy m.in. cztery symfonie, cztery koncerty, pięć kwartetów, oprócz tego tria, sonaty, uwertury. Według George’a Marka ów „cud potencji twórczej” może być wyjaśniony przez fakt, iż Eroiką i Fideliem Beethoven zapoczątkował w swojej twórczości nowy styl, który następnie począł w różnych kierunkach eksplorować.
W 1806 r. Beethoven odwiedził hrabiego Franza von Oppersdorffa w jego zamku w Głogówku koło Prudnika. Został przywitany koncertem orkiestry zamkowej, która pod kierownictwem miejscowego dyrygenta Hoszka wykonała II symfonię D-dur. Beethoven obiecał ofiarować hrabiemu swoją V symfonię c-moll, nad którą wówczas pracował. Oppersdorff wypłacił mu 500 florenów zaliczki. Beethoven jednak postanowił zadedykować V symfonię hrabiemu A. K. Razumowskiemu, natomiast Franz von Oppersdorff otrzymał prawa (a zatem i zyski z wykonań) do VI symfonii.
Pod koniec 1808 r. Beethoven otrzymał propozycję objęcia stanowiska na dworze w Westfalii. Arcyksiążę Rudolf z książętami Kinskym i Lobkowitzem, chcąc zatrzymać kompozytora w Wiedniu, zagwarantowali mu m.in. roczną pensję w wysokości 4 tysięcy guldenów, byle tylko nie skorzystał z propozycji. Beethoven przystał na te warunki.
W 1815 r. rozpoczął się nowy rozdział w życiu Beethovena, który po śmierci brata Kaspara usilnie (i skutecznie) zabiegał o opiekę nad jego synem Karlem; był przekonany, że wdowa po bracie, Johanna, jest zbyt rozwiązła, by zajmować się dzieckiem. Stało się to początkiem ogromu trosk zarówno dla Beethovena, jak i dla Karla i Johanny, gdyż mimo ogromnej miłości do bratanka Beethoven zupełnie nie nadawał się do wychowania dziecka: brakowało mu przede wszystkim ustabilizowanego trybu życia oraz konsekwencji w wychowaniu. Dojrzewający Karl usiłował nawet w roku 1826 odebrać sobie życie, co całkowicie zdruzgotało kompozytora. W okresie intensywnej opieki nad bratankiem zaznaczyło się u Beethovena wyraźne spowolnienie procesu twórczego (jedynym – choć uważanym za arcydzieło – większym utworem, jaki skomponował w latach 1817–1819, była Wielka Sonata B-dur op. 106 „Hammerklavier”).
Jeszcze przed rokiem 1819, z powodu całkowitej głuchoty, zmuszony był porozumiewać się z otoczeniem wyłącznie za pomocą tzw. zeszytów konwersacyjnych (Konversationshefte). Powstał w ten sposób unikatowy historyczny zapis, w którym zawarte są dyskusje nie tylko na tematy muzyczne; daje to biografom bezcenny wgląd w myśli kompozytora. Dzięki przyjacielowi i pierwszemu biografowi Beethovena, Antonowi Schindlerowi, część z nich (138 z 400) zachowała się do dnia dzisiejszego (sprawiedliwość każe jednak dodać, że Schindler uczynił też wiele w celu zakłamania i mitologizacji pamięci o kompozytorze, m.in. z powodu małostkowej zazdrości o swoją rolę w życiu „Mistrza”).
Ostatnie lata przyniosły Beethovenowi dowody wielkiego uznania, m.in. został członkiem szwedzkiej Akademii Nauk, otrzymał od Ludwika XVIII złoty medal za Mszę uroczystą (Missa Solemnis D-dur op. 123), a wśród wiedeńczyków cieszył się ogromną sławą, nawet jeśli wciąż nie w pełni rozumiano go jako twórcę.
Jednakże nieregularny, destrukcyjny wręcz tryb życia, intensywna, wycieńczająca praca, złe warunki mieszkalne oraz druzgocące przeżycia osobiste wyczerpywały, dawniej bardzo silny, organizm kompozytora. Przez całe życie borykał się z chorobami jelit, dodatkowo w ostatnich tygodniach przykuła go do łóżka puchlina wodna, cierpiał również na marskość wątroby. Agonia była długa. Ludwig van Beethoven zmarł późnym popołudniem (o 17:45) 26 marca 1827 roku. Ostatnim gestem kompozytora było, według anegdot, wyciągnięcie ku górze zaciśniętej pięści; wersji ostatnich jego słów jest kilka, m.in.: (prawdopodobnie prawdziwa) Plaudite, amici, comoedia finita est („Klaszczcie, przyjaciele, komedia skończona”, ostatnie zdanie rzymskich komedii), Szkoda, szkoda, za późno! (gdy powiadomiono go o przybyciu wina przysłanego mu z ojczystej Nadrenii), W niebie będę słyszał. Podobno nad Wiedniem w czasie jego śmierci rozpętała się ogromna burza.
Pochowany został pierwotnie na Cmentarzu Friedhof St. Marx w Wiedniu, z którego w 1888 roku szczątki kompozytora zostały przeniesione na nowo powstały Cmentarz Centralny w Wiedniu. W jego pogrzebie udział wzięła ogromna, około dwudziestotysięczna rzesza wiedeńczyków (ludność miasta liczyła podówczas około 200 tysięcy). Mowę pogrzebową wygłosił Beethovenowi austriacki poeta Franz Grillparzer.
Jak wykazały badania naukowe przeprowadzone na początku XXI wieku, przyczyną głuchoty i wielu innych dolegliwości, a w końcu także śmierci Beethovena było zatrucie ołowiem. Głównym sprawcą zgonu wedle najnowszych hipotez mógł być lekarz Beethovena, Andreas Wawruch, kurujący kompozytora m.in. okładami zawierającymi ołów. Przypuszczenie takie wysunął patolog Christian Reiter: zbadawszy włosy kompozytora stwierdził on, że stężenie ołowiu w jego organizmie gwałtownie rosło po wizytach lekarza. Należy jednak zauważyć, że kompozytor był już wcześniej zatruty ołowiem: stężenie tego metalu w jego organizmie przekraczało normę blisko stukrotnie. Przyczyną ołowicy mogły być naczynia lub wody lecznicze zawierające ołów. Kuracja Wawrucha była więc prawdopodobnie jedynie przyspieszeniem nieuniknionego.
Kobiety zajmowały bezsprzecznie ważne miejsce w życiu Beethovena, jednakże biografowie dysponują nader skromną liczbą źródeł na temat jego licznych miłości. Przyczyną tego może być fakt, że wszystkie ukochane Beethovena pochodziły z arystokracji, sam kompozytor natomiast nie mógł szczycić się szlacheckim pochodzeniem; w owych czasach związek arystokratki z człowiekiem z niższych sfer – nawet geniuszem – był dla tej pierwszej sprawą wstydliwą i nie mógł zyskać akceptacji rodziny i społeczeństwa. Kompozytor, mimo kilku prób, nigdy się nie ożenił, znane są jednak nazwiska wielu kobiet, które, nierzadko z wzajemnością, kochał; przypuszcza się, że z niejedną z nich utrzymywał stosunki intymne, wielu natomiast dedykował swoje utwory.
Jedną z nich była poznana około roku 1800 Giulietta Guicciardi, której imię zostało unieśmiertelnione przez Sonatę fortepianową cis-moll op. 27/2 (tzw. „Księżycową”). Doszło nawet do zaręczyn, jednak ojciec narzeczonej nie zgodził się ostatecznie na ślub.
Niedługo po swym przyjeździe do Wiednia Beethoven zaprzyjaźnił się z rodziną Brunsvików, należącą do węgierskiej szlachty. Szczególnie zażyłe stosunki utrzymywał z siostrami Therese i Josephine Brunsvik. Podczas gdy z Therese nie łączyło go najprawdopodobniej nic ponad przyjaźń, Josephine darzył w okresie 1804-1807 głębokim uczuciem. Josephine jednak nie podjęła decyzji o zaangażowaniu się w związek i ich stosunki praktycznie urwały się na jesieni roku 1807.
Ważną rolę w biografii Beethovena odegrała Anna Maria Erdödy (z domu Niczky), także węgierska arystokratka. Bezsprzecznie przyjaźniła się z Beethovenem (kompozytor nazywał ją swoim spowiednikiem), prawdopodobnie jednak nie zostali kochankami.
Z pozostałych kobiet w życiu Beethovena można wymienić m.in. Bettinę Brentano (przyjaciółkę także Goethego), Therese Malfatti, Dorotheę von Ertmann.
Największa tajemnica życia uczuciowego Beethovena związana jest z listem do Nieśmiertelnej Ukochanej (niem. Unsterbliche Geliebte, lepiej tłumaczone przez „wiecznie kochana”). Został on znaleziony po śmierci Beethovena w ukrytej szufladzie biurka, m.in. razem z tzw. Testamentem heiligenstadzkim. Do dziś nie ma wśród badaczy zgody w kwestii enigmatycznej adresatki listu; nie wiadomo nawet z pewnością, dokąd list był adresowany (autor pisze o miejscu „K.”), kiedy został napisany i czy kompozytor w ogóle go wysłał. Bardzo prawdopodobne jest, że „K.” oznacza uzdrowisko Karlsbad, czyli dzisiejsze czeskie Karlowe Wary, list zaś powstał w roku 1812. Gdyby było to prawdą, najpoważniejszą kandydatką na Nieśmiertelną Ukochaną byłaby, jak uważa George R. Marek, Dorothea von Ertmann, jednak ustalenie prawdy graniczy z niemożliwością z powodu niedostatecznej ilości wiarygodnych źródeł.
Supremacja momentu etycznego nad momentem estetycznym: odpowiedzialność wobec całokształtu życia ponad odpowiedzialnością wobec najwznioślejszego chociażby ideału oderwanego piękna znalazła – jeżeli chodzi o muzykę – najdoskonalszy swój wyraz w twórczości Beethovena.
Beethoven stanowi w historii muzyki centralną postać okresu przejściowego między klasycyzmem a romantyzmem; jego twórczość, zakorzeniona wprawdzie w tradycji Haydna i Mozarta, jednak wybitnie nowatorska w zakresie formy, faktury, kolorystyki, wyznaczyła kierunki rozwoju muzyki na cały XIX wiek. Beethoven znacznie wyraźniej niż jego poprzednicy ujawnił możliwości muzyki w wyrażaniu filozofii życia, bez uciekania się do medium słownego. Sztuka Beethovena, pod względem ideowym czerpiąca z oświeceniowego humanizmu, hasła subiektywizmu i uwielbienia natury okresu Sturm und Drang oraz ideałów rewolucji francuskiej, stanowi apoteozę wolności i godności jednostki, woli życia, heroizmu, zmagań z losem oraz radości i powszechnego braterstwa.
Najważniejszym osiągnięciem Beethovena było wyniesienie muzyki instrumentalnej ponad dominującą wówczas muzykę wokalną – na pozycję najwyższej dziedziny sztuki. Dotychczas muzykę instrumentalną traktowano z niewielkim poważaniem, ponieważ nie naśladowała rzeczywistości. Dzięki Beethovenowi stała się ona najważniejszą sztuką epoki romantyzmu.
Doprowadził do szczytowego punktu rozwoju wszystkie przejęte gatunki muzyczne (poza operą i pieśnią), w tym symfonię, koncert, kwartet smyczkowy, sonatę, wariacje.
Kontynuatorami myśli twórczej Beethovena byli przede wszystkim Johannes Brahms, Anton Bruckner i Gustav Mahler.
Innowacje wprowadzone przez Beethovena stworzyły nowe możliwości przed całymi pokoleniami kompozytorów. Stworzył on nową fakturę instrumentalną, przede wszystkim symfoniczną, fortepianową i kameralną. Rozwinął formę sonatową i wariacyjną, eliminując ostatecznie elementy suitowe. Znacząco rozszerzył zasób środków harmonicznych (np. o akordy bifunkcyjne w IX symfonii i Sonacie fortepianowej Les Adieux). Stworzył typ symfonii wokalno-instrumentalnej (tj. z udziałem głosu ludzkiego), który rozwijali później m.in. Hector Berlioz, Ferenc Liszt, Felix Mendelssohn i Gustav Mahler. Beethovenowskie bagatele zapoczątkowały rozwój romantycznej liryki fortepianowej. W zakresie kontrapunktu Beethoven ostatecznie zerwał z polifonią baroku (choć w ostatnim okresie twórczości chętnie sięgał do tradycji barokowych, a nawet średniowiecznych). Wykształcił, w opozycji do stylu brillant, gatunek koncertu symfonicznego, charakteryzujący się daleko idącym zjednoczeniem ról instrumentu solowego i orkiestry w miejsce dawnej „konkurencji” (łac. concertare) między nimi i wysuniętego na pierwszy plan czynnika popisowego; Beethovenowską drogą podążyli tu głównie Robert Schumann, Ferenc Liszt i Johannes Brahms. W dziedzinie muzyki sakralnej stworzył Beethoven nowy typ mszy symfonicznej (zob. Missa solemnis op. 123), zrywający z tradycją mszy typu kantatowego. Wielokrotnie rozszerzał obsadę orkiestry, m.in. o kontrafagot, flet piccolo, puzony i dodatkowe rogi. Usamodzielnił partię wiolonczel (np. w II cz. V symfonii) oraz kontrabasów (np. w finale IX symfonii). Był pierwszym kompozytorem, dla którego oznaczenia wykonawcze stały się istotnymi elementami kompozycji; w późniejszych utworach zamiast utartych zwrotów włoskich preferował często oznaczenia niemieckie, pełniące nierzadko funkcję programowych komentarzy do utworu – np. klagender Gesang i ermattet klagend w Sonacie As-dur op. 110. Jako pierwszy konsekwentnie oznaczał tempo swoich kompozycji, jako pierwszy stosował też systematycznie numerację opusową.
Dorobek kompozytorski Beethovena jest zazwyczaj dzielony na trzy okresy: wczesny (tzw. klasyczny), środkowy (tzw. heroiczny) i późny (tzw. romantyczny). W ujęciu tym okres wczesny trwa do roku 1800 (1802), środkowy rozciąga się od roku 1800 (1802) r. do roku 1815, późny natomiast obejmuje lata 1815–1827 (trzeba zaznaczyć, że podane daty są orientacyjne).
W okresie wczesnym (klasycznym) Beethoven podąża ścieżką wytyczoną przez swoich wielkich poprzedników, Haydna i Mozarta, jednak odkrywa już nowe kierunki twórczości i stopniowo poszerza ramy i ambicje swoich dzieł. Do ważnych utworów pierwszego okresu należą: I i II symfonia, pierwsze 6 kwartetów smyczkowych (op. 18), pierwsze 3 koncerty fortepianowe, i pierwsze kilkanaście sonat fortepianowych, w tym tzw. Patetyczna op. 13 i tzw. Księżycowa op. 27/2.
Główne cechy tego okresu:
Okres środkowy (heroiczny) rozpoczął się wkrótce po kryzysie osobistym kompozytora, wywołanym odkryciem, że jego głuchota jest postępująca i prawdopodobnie nieodwracalna. Cechuje go preferowanie dużych form, niosących idee bohaterstwa, walki z losem. Obfituje w wybitne dzieła, wśród których znajduje się m.in. sześć symfonii (III – VIII), IV i V Koncert fortepianowy, Koncert potrójny, Koncert skrzypcowy, pięć kwartetów smyczkowych (nr 7-11), kolejne dziesięć sonat fortepianowych (m.in. tzw. Waldsteinowska op. 53 i Appassionata op. 57), sonata skrzypcowa A-dur Kreutzerowska op. 47 i jedyna opera kompozytora, Fidelio op. 72.
Główne cechy okresu środkowego:
Ostatni, późny (romantyczny) okres twórczości Beethovena rozpoczął się ok. roku 1815. Dzieła tego okresu charakteryzują się wielką głębią intelektualną, licznymi innowacjami formalnymi i silnie osobistym wyrazem. Na przykład Kwartet smyczkowy op. 131 złożony jest z siedmiu połączonych ze sobą części, zaś w finale IX Symfonii do orkiestry dołącza kwartet solistów oraz chór mieszany. Inne najważniejsze dzieła tego okresu to monumentalna msza symfoniczna Missa Solemnis op. 123, ostatnie pięć kwartetów smyczkowych (tzw. Kwartety Golicynowskie), wraz z potężną Wielką Fugą op. 133, a także ostatnie pięć sonat fortepianowych, m.in. Hammerklavier op. 106.
Główne cechy tego okresu:
Ludwig van Beethoven skomponował (w latach 1799–1824) dziewięć symfonii; niedługo przed śmiercią rozpoczął też szkicowanie dziesiątej.
Symfonie Beethovena podążają w większości za następującym schematem:
I symfonia C-dur op. 21, powstała w latach 1799–1800, utrzymana jest jeszcze w stylu czysto klasycystycznym, jednak już w niej zaznacza się rewolucyjna, „obrazoburcza” postawa Beethovena; rozpoczyna się bowiem akordem septymowym (C7), rozwiązującym się na F-dur, a więc nie – jak było wówczas przyjęte – na tonikę (C-dur). II symfonia D-dur także zalicza się do wczesnego, tzw. klasycznego okresu twórczości kompozytora, stanowi jednak dzieło znacznie dojrzalsze. Pierwsze dwie symfonie (w szczególności Symfonia II) dużo zawdzięczają kompozycjom i klasycystycznym założeniom Mozarta. Z upływem czasu Beethoven stawał się jednak coraz bardziej niezależnym twórcą.
Szczególnie przełomowe znaczenie ma III symfonia Es-dur op. 55 „Eroica” (Ates Orga pisze o niej „pierwsza z wielkich symfonii XIX-wiecznych”), pierwotnie zamierzona jako apoteoza Napoleona. Jest to dzieło zdecydowanie rewolucyjne w formie; spośród licznych innowacji można wymienić wprowadzenie nowego tematu w przetworzeniu początkowego Allegro con brio, słynne „dysonansowe” wołanie rogów tuż przed repryzą tejże części, marsz żałobny w funkcji części wolnej, oparcie finału na formie wariacyjnej, a także rekordową w stosunku do wcześniejszych symfonii długość (utwór trwa około 45 minut).
Po lżejszej oraz znacznie bardziej klasycznej w wymowie IV symfonii B-dur op. 60 następują pisane niemal równocześnie symfonie Piąta i Szósta. V symfonię c-moll op. 67 otwiera jeden z najsłynniejszych motywów w historii muzyki, zwany „motywem losu”. Przewija się on we wszystkich częściach dzieła, czym wzmacnia spoistość jego struktury; podkreśla ją również reminiscencja części III w cz. IV, a także fakt, że grane są one attacca (tj. bez przerwy). Nowatorska jest instrumentacja symfonii: w finale do orkiestry dołączają puzony, flet piccolo i kontrafagot. VI symfonia F-dur op. 68 „Pastoralna” to jeden z niewielu utworów programowych Beethovena i jedyna taka symfonia w jego dorobku. Opowiada o uczuciach związanych z pobytem na wsi, zawiera także elementy tzw. ilustracji dźwiękowej (np. głosy ptaków w części II pt. „Scena nad strumieniem”, grzmoty w cz. IV pt. „Burza”); posiada także niestandardowy, bo pięcioczęściowy układ.
VII symfonię A-dur op. 92 cechują wyjątkowo rytmiczne, pulsujące, czasem taneczne tematy, z których powodu utwór został przez Richarda Wagnera nazwany „apoteozą tańca”. VIII symfonia F-dur op. 93, z menuetem zamiast scherza, to wyraźne, nieco żartobliwe nawiązanie do tradycji poprzedników.
Napisana w ostatnim okresie twórczości Beethovena, w latach 1822–1824, IX symfonia d-moll op. 125 to pierwsza w historii symfonia wokalno-instrumentalna, tj. symfonia z udziałem głosu ludzkiego (dokładnie: chóru mieszanego i kwartetu solistów). Tekstem wykorzystanym w finale dzieła jest Oda do radości Friedricha Schillera, swoisty manifest powszechnego braterstwa (napisanie kantaty na temat Ody kompozytor planował już lata wcześniej). Fragment finału zaaranżowano jako hymn Unii Europejskiej. IX symfonia jest dłuższa nawet od Eroiki – trwa ponad godzinę. Scherzo i część wolna zamienione są kolejnością, a obsada orkiestry powiększona jest m.in. o instrumenty perkusyjne.
Tzw. X symfonia Es-dur to próba rekonstrukcji pierwszej części (Andante-Allegro-Andante) dziesiątej, niedokończonej symfonii Beethovena, dokonana na podstawie szkiców kompozytora przez Barry’ego Coopera w 1990 r. Jej wykonania dostępne są na rynku.
Beethoven zdobył sławę najpierw jako wirtuoz fortepianu. To dla siebie jako wykonawcy skomponował w latach 1794–1811 pięć koncertów fortepianowych, a także fortepianową transkrypcję Koncertu skrzypcowego op. 61 (przywoływaną niekiedy jako VI koncert fortepianowy). Ponadto istnieje jeszcze jego bardzo wczesny koncert fortepianowy Es-dur, napisany przez trzynastoletniego kompozytora w roku 1784 i opatrzony oznaczeniem WoO 4. Z utworu tego zachowała się jedynie partia fortepianu.
Pierwszym koncertem Beethovena ukończonym w całości był II koncert fortepianowy B-dur, do którego szkice powstały już przed 1793 r., a całość została ukończona w latach 1794–1795. Druga, ostateczna wersja Koncertu B-dur powstała w latach 1798–1801, stąd też dalsza pozycja w numeracji i dalsze oznaczenie opusowe (op. 19 wobec 15). Pierwotnie finał Koncertu B-dur stanowiło Rondo B-dur WoO 6, którego partię solową ukończył Carl Czerny. I koncert fortepianowy C-dur został skomponowany w 1798 r. Pierwsze dwa koncerty stoją jeszcze na gruncie tradycji poprzedników, przede wszystkim Mozarta.
III koncert fortepianowy c-moll stworzył przełom w historii gatunku i otworzył jej nową epokę. Dotychczas orkiestra była jedynie tłem wobec solisty, czasem solista wchodził z orkiestrą w dialog – wszystko zaś służyło przede wszystkim uwydatnieniu czynnika wirtuozowskiego. W Koncercie c-moll natomiast stosunki między solistą a orkiestrą determinowane są przez potrzeby akcji muzycznej, ponad wirtuozerią rządzi więc czynnik kompozytorski. Utwór jest też zdecydowanie bardziej dramatyczny niż koncerty dawniejsze, o czym świadczy już sama tonacja: c-moll.
IV koncert fortepianowy G-dur reprezentuje już w pełni własny styl Beethovena; wartość i emocjonalna wymowa muzycznej treści dzieła jest znacznie większa niż w Koncercie c-moll, a forma charakteryzuje się niewyobrażalną dotąd doskonałością. Dzieło rozpoczyna – po raz pierwszy w historii muzyki – solista, na dodatek bez żadnego akompaniamentu. O ile części skrajne są relatywnie pogodne, o tyle silnie dramatyczna jest część II, Andante con moto, w której urzeczywistnił Beethoven „po raz pierwszy w sposób zupełny zasadę przeciwstawiania sobie sola i tutti, jak gdyby były osobą i chórem”. Fortepianowa wersja Koncertu skrzypcowego D-dur, określana niekiedy jako VI koncert fortepianowy, powstała po klęsce oryginału na premierze; reprezentuje jednak niższy poziom artystyczny niż wersja skrzypcowa, toteż wykonywana jest bardzo rzadko.
W symfonicznym V koncercie fortepianowym Es-dur, zwanym „Cesarskim”, dramatyzm dzieła tworzy na równi solista i orkiestra. Niezwykły jest początek dzieła, w którym solista prezentuje kadencję opartą na trzech potężnych akordach orkiestry, a także moment tuż przed zakończeniem, w którym fortepian zostaje sam ze zwalniającym akompaniamentem kotłów.
Wszystkie koncerty Beethovena zbudowane są z trzech części:
Wczesny cykl sześciu kwartetów op. 18 nawiązuje do tradycji Haydna. Zmianę przyniosły trzy Kwartety smyczkowe op. 59, zwane Kwartetami Razumowskiego, gdyż napisane dla zespołu rosyjskiego księcia Andrieja Kiriłłowicza Razumowskiego i jemu dedykowane. Są dłuższe od wcześniejszych i z racji swego pełnego brzmienia bywały nawet transkrybowane na orkiestrę smyczkową. Sprawiają wrażenie symfonii na kwartet smyczkowy, i to nie tylko z powodu wyjątkowych rozmiarów. Dłuższe odcinki rozwijają się podobnie jak rozbudowane frazy w symfoniach. Krótkie epizody wzorowanych są na technice przeciwstawiania sobie różnych grup instrumentów w orkiestrze.
Ostatnie (późne) kwartety, zwane też Golicynowskimi (od nazwiska rosyjskiego księcia, który dał Beethovenowi impuls do ich napisania), radykalnie rewolucjonizowały gatunek. Zbudowane są często nie z czterech, ale z większej liczby części – nawet siedmiu (op. 131). Ich forma i brzmienie było tak nowatorskie, że przez dłuższy czas wykonywano je bardzo rzadko. W niektórych fragmentach stylizowane są na muzykę wokalną (arioso, recytatyw, chorał). Beethoven każe także wykonawcom stosować nietypową artykulację (bariolage, sul ponticello czy col punto d’arco).
Weźcie sto stuletnich dębów i wielkimi literami wyryjcie na ich pniach jego imię. Wyciosajcie w kamieniu postać jego ogromną jak święty Boromeusz nad jeziorem Maggiore, aby mógł patrzeć ponad szczytami gór, tak jak czynił to za życia – i aby, gdy cudzoziemcy płynący statkami po Renie zapytają, kim jest ów olbrzym, każde dziecko mogło odpowiedzieć: «To Beethoven» – na co oni pomyślą, że to imię niemieckiego cesarza
Znaczenie i rola Beethovena wykraczają poza historię muzyki. Jego postawa twórcza rzutowała na wyobrażenia o artyście przez wiele pokoleń, począwszy od romantyzmu. Na temat tego fenomenu Danuta Gwizdalanka pisze:
Mit Beethovena opierał się też w znacznej mierze na jego głuchocie – przedstawiał obraz kompozytora walczącego z chorobą, odizolowanego od ludzi i dźwięków. Liczne anegdoty podkreślały jego roztargnienie.
Obecnie Beethoven rozpoznawany jest przede wszystkim jako autor IX Symfonii, wykonywanej w czasie wielu wyjątkowych uroczystości (np. po upadku Muru Berlińskiego). Fragment jej finału z kantatą do słów Ody do radości Friedricha Schillera (tylko melodia, bez tekstu, w opracowaniu Herberta von Karajana) został przyjęty jako hymn Unii Europejskiej, dzięki czemu odgrywa rolę politycznego symbolu całej Europy.
Zarówno muzyka, jak i postać Beethovena wykorzystywane były w filmach.